Zamjenska goriva u cementari u Kaknju

• Oko 10% toplinske energije osigurava se iz SRF‑a i istrošenih guma, uz strogo kontrolisane specifikacije goriva i bez komunalnog, medicinskog ili opasnog otpada.
• Rad isključivo u okviru dozvola i EU standarda (EN 15359/ISO 21640, BAT), uz kontinuirani monitoring emisija i redovna mjerenja ovlaštenih laboratorija.
• Manji CO₂ i potrošnja uglja, manje deponovanja i veća podrška cirkularnoj ekonomiji – pristup koji jača konkurentnost BiH na EU tržištu u svjetlu CBAM‑a.

Heidelberg Materials Cement BiH želi transparentno objasniti kako i zašto u proizvodnji klinkera koristi zamjenska goriva. Kompanija dio potrebne toplinske energije (oko 10%) osigurava iz SRF goriva (Solid Recovered Fuel – gorivo iz krutog otpada) i istrošenih automobilskih guma, u skladu s važećim dozvolama i evropskim standardima. SRF je proizvod s jasno definiranim hemijskim sastavom i fizičkim svojstvima, nabavlja se kroz strogo kontrolisan režim te prolazi laboratorijske provjere u akreditiranim laboratorijama.

Kompanija ne obavlja spaljivanje otpada kao djelatnost, niti se bavi zbrinjavanjem otpada. Tvornica cementa je industrijski pogon čija je primarna svrha proizvodnja klinkera i cementa, a zamjensko gorivo koristi se isključivo kao zamjena za fosilna goriva.

Zašto zamjenska goriva
Upotrebom SRF‑a i istrošenih guma kompanija smanjuje utjecaj na okoliš na više načina:
•    smanjuje emisije CO₂ i ukupni ugljični otisak,
•    smanjuje upotrebu neobnovljivih fosilnih goriva,
•    doprinosi kružnoj ekonomiji iskorištavanjem nereciklabilnih tokova,
•    smanjuje količinu otpada na odlagalištima i negativne utjecaje na tlo, vodu i zrak.

Evropska unija primjenjuje stroga pravila koja se odnose na emisije CO₂, uključujući i prelazak na CBAM mehanizam. U tom kontekstu, svako smanjenje CO₂ koje kompanija postiže direktno utiče na okolišni otisak kakanjskog cementa kao i proizvoda BiH kompanija koje koriste kakanjski cement. Samim tim, utiče i na konkurentnost BiH proizvoda na EU tržištu.

Šta se koristi u tvornici cementa u Kaknju
Tvornica koristi isključivo SRF (standardizirano čvrsto gorivo iz neopasnog otpada) i istrošene automobilske gume. Ne koristi se komunalni, medicinski niti opasni otpad. SRF je u Evropi definisan i klasifikovan standardima EN 15359 / ISO 21640, uz obavezno deklarisanje kvaliteta i kontrolu hlora, žive i drugih parametara. Tokom 2025. u cementari u Kaknju oko 10% uglja zamijenjeno je SRF-om i istrošenim gumama, konkretno 4.315 tona SRF-a i 1.903 tone istrošenih guma. Heidelberg Materials Cement BiH nikada nije koristio, ne koristi niti će koristiti medicinski, animalni, infektivni, opasni ili bilo kakav drugi otpad.

Primjena najbolje dostupne tehnike (BAT) i kontrolisani uslovi procesa 
Korištenje zamjenskih goriva u cementnoj industriji provodi se u skladu s BAT principima (Best Available Technique – najbolja dostupna tehnologija), principima najbolje dostupne tehnike. Sagorijevanje se odvija na visokim temperaturama (preko 1450°C) u strogo kontrolisanim uslovima rotacione peći, uz kontinuirani monitoring ključnih tehnoloških parametara i emisija polutanata. Pored internog praćenja, mjerenja redovno obavljaju ovlaštene eksterne laboratorije. Svi podaci su dostupni nadležnim institucijama.

Evropska praksa
Preko polovine energije korištene za proizvodnju klinkera u EU već dolazi iz alternativnih goriva, uključujući SRF i gume. To smanjuje upotrebu fosilnih goriva, emisije CO₂ i odlaganje otpada. Njemačka je lider po pitanju upotrebe alternativnih goriva u cementnoj industriji gdje se oko 70% fosilnih goriva svake godine zamijeni gorivom iz otpada.

SRF nije „smeće“
SRF nije nasumični otpad, nego proizvod/gorivo nastalo iz neopasnih tokova, nakon uklanjanja metala, stakla i drugih neizgarajućih frakcija, te uz strogo kontrolisanu kaloričnu vrijednost, vlažnost i sadržaj hlora i žive. Zbog toga SRF ima predvidivo ponašanje u peći i ispunjava tražene specifikacije.

Gume kao gorivo
Istrošene gume su globalno prihvaćen energent za cementare. Kada se gume koriste kao gorivo u peći za klinker, zadržava se vrijednost otpada u lokalnoj ekonomiji, smanjuje upotreba fosilnih goriva i prirodnih sirovina i emisije održavaju pod kontrolom prema najboljim međunarodnim standardima. Emisije polutanata su iste ili manje u odnosu na one kod korištenja uglja.

Emisije polutanata
Emisije iz postrojenja su znatno ispod propisanih graničnih vrijednosti. To se potvrđuje kontinuiranim mjerenjima i periodičnim ispitivanjima ovlaštenih laboratorija. Sažeci rezultata dostupni su nadležnim institucijama, a zainteresiranim stranama mogu se predstaviti u okviru obilazaka i informativnih sesija.

Poziv za obilazak 
Heidelberg Materials Cement BiH poziva sve zainteresirane da posjete tvornicu cementa u Kaknju i neposredno se upoznaju s radom postrojenja i praksama transparentnosti. Kao članica grupacije Heidelberg Materials, tvornica decenijama posluje u potpunoj usklađenosti sa primjenjivim propisima i standardima u BiH i EU. Sve aktivnosti odvijaju se isključivo u okviru izdatih dozvola, uz primjenu najboljih evropskih i svjetskih praksi, što ostaje i trajno opredjeljenje kompanije.

BiH realnost
Nažalost, u Bosni i Hercegovini i dalje nedostaje funkcionalan, jedinstven sistem prikupljanja i obrade otpada, a procjene su da godišnje svaki stanovnik proizvede oko 500 kg otpada. Većina otpada i dalje završava na divljim deponijima, a o tome svjedoče i veoma česte slike bosanskohercegovačkih rijeka koje su zatrpane smećem. Ukoliko bi se razvio sistem razvrstavanja otpada i ojačali domaći MBO/MBT kapaciteti (mehaničko‑biološka obrada) i pouzdana logistika, BiH bi imala svoj domaći SRF uz istovremeno smanjuje deponovanja, čuvanje resurse i povećanje energetske i industrijske konkurentnosti zemlje.